Visie en uitdagingen voor Bergen op Zoom
Voorstel voor het oprichten van een gemeentebreed Ondernemersfonds Bergen op Zoom
Voorstel voor het oprichten van een gemeentebreed Ondernemersfonds Bergen op Zoom
Bergen op Zoom profileert zich als de plek van 'de makers van morgen'. Met bijna 30% van het bebouwde oppervlak bestemd als bedrijventerrein is de gemeente een echte werkstad, met een rijke industriële traditie in productie en logistiek. Toonaangevende multinationals zijn er gevestigd naast een breed en innovatief mkb, met de plant based economy als interessante speerpuntsector voor de toekomst.
Bergen op Zoom is niet de enige stad die zich als moderne industriestad heruitvindt: Eindhoven doet het met hightech, Leiden met life sciences, Helmond met automotive en foodtech, Terneuzen met chemie en biobased bedrijven. De moderne maakindustrie is een bron van lokale welvaartschepping: de toegevoegde waarde is hoog en er ontwikkelt zich vaak een keten van toeleveranciers in logistiek, handel, dienstverlening en horeca.
De omvang van de economie drukken we uit in het aantal banen per 100 leden van de beroepsbevolking. Een score boven de 110 duidt op een duidelijke centrumfunctie, een score onder de 70 op een 'slaapstad'.
| Gemeente | Banen per 100 leden beroepsbevolking (2014) | Banen per 100 leden beroepsbevolking (2024) |
|---|---|---|
| Bergen op Zoom | 88 | 88 |
| Breda | 101 | 108 |
| Den Bosch | 113 | 127 |
| Eindhoven | 120 | 128 |
| Roosendaal | 93 | 100 |
| Tilburg | 91 | 98 |
| Terneuzen | 106 | 109 |
Bergen op Zoom is verre van een slaapstad (typische woongemeenten scoren tussen de 55 en 80), maar een score van 88 is ook niet indrukwekkend, zeker gezien het aantal hectaren bedrijventerrein. Zorgelijk is dat er, in tegenstelling tot vergelijkbare gemeenten, geen ontwikkeling in zit. De beroepsbevolking daalt bovendien richting 2040, wat de krapte op de arbeidsmarkt verder zal doen toenemen.
Voor middelgrote steden wordt de concurrentie om talent en bedrijven alleen maar groter. Een goed vestigingsklimaat is een optelsom van concrete voorwaarden:
Dit alles vraagt om structurele investeringen en gezamenlijke regie. Het ondernemersfonds maakt het mogelijk om als bedrijfsleven collectief te investeren in kwaliteit, samenwerking en innovatie: niet incidenteel, maar duurzaam en georganiseerd.
De gesprekken met ondernemers en organisaties leveren een herkenbare lijst van opgaven op waar een gezamenlijke aanpak en investering het verschil maken. Dit is geen dichtgetimmerd programma: het fonds is vraaggestuurd en initiatieven ontstaan vanuit de praktijk. Toch geeft het een goed beeld van waar de komende jaren winst te behalen valt.
Klik op een opgave om uit te klappen:
In delen van de gemeente is de organisatiegraad nog beperkt en zijn netwerken versnipperd: ondernemers en organisaties weten elkaar onvoldoende te vinden. Het fonds kan hier een verbindende rol spelen: contact leggen, behoeften ophalen, kennis toegankelijk maken, zodat samenwerking vanzelfsprekender wordt en initiatieven sneller van de grond komen. Dit speelt op elk niveau: van bedrijventerrein en wijk tot kern en gemeentebreed.
Voorbeeld: Ondernemersfonds Hardinxveld-Giessendam liet een Kansen- en Verbeterpuntenonderzoek uitvoeren op bedrijventerrein Langeveer, om gericht te werken aan een hogere organisatiegraad.
Veel initiatieven leunen nu op vrijwilligers, wat de continuïteit en slagkracht beperkt. Het fonds maakt professionele capaciteit mogelijk: een fondsmanager, gebiedsmanagers met specifieke taken (park- of centrummanagement), die projecten voorbereidt, uitvoert en bewaakt. Dat verhoogt de kwaliteit, versnelt de uitvoering en ontlast vrijwilligers en besturen.
Voorbeeld: Ondernemersfonds Laarbeek investeert structureel in parkmanagement, zodat de bedrijventerreinen een vast aanspreekpunt en professionele ondersteuning hebben.
Op bedrijventerreinen ontbreekt het nu vaak aan structureel parkmanagement en een gezamenlijke aanpak van veiligheid en beheer; ook het buitengebied krijgt in toenemende mate te maken met ondermijning. Via het fonds kan worden ingezet op een collectieve aanpak volgens het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO), met periodieke schouwrondes, aangevuld met surveillance, camerabeveiliging en alarmopvolging waar nodig.
Voorbeeld: Ondernemersfonds Alblasserdam financiert een gemeentebreed netwerk van AED's.
Bedrijven staan voor grote opgaven op het gebied van energie, grondstoffen en duurzaamheid, en er liggen volop kansen om hierin gezamenlijk op te trekken en schaalvoordeel te benutten. Denk aan haalbaarheidsstudies voor energyhubs, een gezamenlijke batterij voor energieopslag, het uitwisselen van reststromen tussen bedrijven, en ondersteuning van circulaire initiatieven zoals repaircafés.
Voorbeeld: Ondernemersfonds Gemeente Deurne ondersteunt vanuit het buitengebied Project Groen Gas.
Een aantrekkelijk gebied is meer dan functioneel: sfeer en beleving spelen een belangrijke rol bij het aantrekken van bezoekers, klanten, werknemers en nieuwe inwoners. Het fonds kan bijdragen aan evenementen, promotie en gezamenlijke campagnes die de identiteit van Bergen op Zoom versterken; in de binnenstad vervult de BIZ (via Sterck) hier al een belangrijke rol in.
Voorbeeld: Ondernemersfonds Enkhuizen zet in op 'Etalage van de stad', gericht op sfeer en aantrekkelijkheid van het centrum.
De krapte op de arbeidsmarkt en de aantrekkingskracht van de regio vragen om actieve inzet op het behouden, aantrekken en ontwikkelen van talent. Het fonds kan initiatieven ondersteunen rond werkgeversprofilering, samenwerking met onderwijs, het matchen van vraag en aanbod, en thema's als goed werkgeverschap en duurzame inzetbaarheid.
Voorbeeld: Ondernemersfonds Súdwest-Fryslân organiseert een Werkfestival om bedrijven en (toekomstig) personeel dichter bij elkaar te brengen.
Bereikbaarheid van werklocaties, centra en voorzieningen staat onder druk door toenemende verkeersstromen; tegelijk liggen er kansen in slimme en duurzame mobiliteitsoplossingen, ook relevant voor het behoud van jong talent. Denk aan deelmobiliteit, betere fietsvoorzieningen, mobiliteitsmanagement en afstemming van vervoersstromen tussen bedrijventerreinen, kernen en de regio.
Voorbeeld: Ondernemersfonds Dordrecht financiert 'E-wheels' en een uitleendienst voor e-bikes.
Bergen op Zoom staat hierin niet alleen. Door het hele land werken gemeenten en ondernemers aan het vergroten van de organisatiegraad en samenwerking op bedrijventerreinen. Het Rijk ondersteunt dit onder meer via de SPUK-regeling Verduurzaming Bedrijventerreinen West-Brabant (Specifieke Uitkering), waarmee provincies aanjagers inzetten om de organisatiegraad op bedrijventerreinen te verhogen, als randvoorwaarde voor verduurzaming. Een ondernemersfonds sluit hier goed op aan: het biedt de structurele, langjarige financiering die nodig is om die organisatiegraad ook echt te verzilveren, en om aanspraak te kunnen maken op deze en andere cofinancieringsregelingen (provincie, Rijk, EU, netbeheerders).
Inmiddels kennen ruim vijftig Nederlandse gemeenten een ondernemersfonds, van grote steden (Utrecht, Groningen, Leeuwarden, Delft) tot kleinere gemeenten (Waddeneilanden, Laren, Uithoorn). In diverse Brabantse gemeenten loopt op dit moment een vergelijkbaar traject.
Wilt u meer weten over wat het fonds voor uw gebied kan betekenen? Neem contact op.
Contact